51 пленарна седница на Советот на локални и регионални власти при Советот на Европа
Од 27 до 29 октомври во Стразбур се одржа 51 седница на локални и регионални власти.
После долги години Македонија настапи во полн состав, односно три делегати, колку што нашата земја има можност да делегира делегати. Оваа година нашата делегација ја сочинуваа Соња Стаменкова, градоначалник на Македонска Каменица, Бети Стаменкоска Трајкоска, градоначалник на Кисела Вода и Марија Нацева, градоначалник на Неготино.
На тридневниот состанок, каде учествуваа претставници на локалните и регионални власти од цела Европа се дискутираше на разни теми, се разговараше за извештаи на земји членки, кои биле посетени од специјалните мисии на Совет на Европа, чија задача е да утврдат колку се почитува Повелбата за локалните власти на Совет на Европа.
Меѓу другото Конгресот на локални и регионални власти на Советот на Европа усвои неколку инструменти за рано предупредување против демократското назадување на локално и регионално ниво. Конгресот усвои „Контролна табла за тревога за ризик за локалната и регионалната демократија“, презентирана од Кирстин Биле (Данска, SOC/G/PD) и Кристофер Тамсонс (Шведска, EPP/CCE). Контролната табла е наменета да служи како структуриран механизам за рано предупредување на локално ниво, дизајниран да ги идентификува новите закани за локалната и регионалната демократија пред тие да се вкоренат и да предизвикаат неповратна штета. Таа ги преведува постојните европски стандарди во практичен сет на водечки прашања и клучни индикатори, организирани околу девет тематски области: локална автономија и институционални заштитни мерки; финансиска автономија; изборен интегритет; слободно остварување на локалната функција и политичката опозиција; административна неутралност; граѓански простор и учество; владеење на правото и повеќестепени проверки и рамнотежи; насилство, заплашување и говор на омраза. Индикаторите овозможуваат компаративна проценка со текот на времето, дозволувајќи им на корисниците да идентификуваат случувања, да детектираат нови ризици и да ги следат трендовите, со што придонесуваат за рано предупредување и превенција.
Конгресот, исто така, дебатираше за извештајот за статусот на националните и меѓународните набљудувачи на локалните и регионалните избори во 46-те земји-членки, презентиран од Стјуарт Диксон (Обединето Кралство, ILDG). Во извештајот се нагласува дека набљудувањето на изборите, без разлика дали е домашно или меѓународно, игра витална улога во заштитата на интегритетот на локалните и регионалните избори. Набљудувањето на изборите ја зајакнува транспарентноста, отчетноста и јавната доверба, го поддржува политичкото учество на граѓаните и помага во заштитата на основните права и слободи. Тоа е исто така важна алатка за идентификување на новите ризици за демократијата на локално ниво, споделување на добри практики и поддршка на подобрувања во изборните системи.
Во извештајот се изразува загриженост дека националните правила што го регулираат набљудувањето на изборите значително варираат и не секогаш се спроведуваат ефикасно. Исто така, се нагласува сè попредизвикувачката средина во која работат набљудувачите, особено за домашните набљудувачи кои може да се соочат со намалување на граѓанскиот простор, закани и други форми на притисок.
Во усвоената препорака, Конгресот го поддржа Повикот за акција од Париз за 2026 година за набљудување на изборите и повика на посилни законски и практични гаранции за набљудувачите - вклучително и јасно признавање на нивниот статус и права, непречен пристап до сите фази од изборниот процес. Земјите-членки беа охрабрени систематски да го покануваат Конгресот да ги набљудува релевантните локални и регионални избори и да обезбедат значајно следење на наодите од набљудувањето.
Конечно, Конгресот усвои „Листа за проверка за спречување на корупција и промовирање на интегритет на локално и регионално ниво“, презентирана од Ајслинг Моран (Ирска, SOC/G/PD) и Ромек Косенкраниус (Естонија, ILDG). Документот признава дека корупцијата на поднационално ниво - вклучувајќи поткуп, непотизам, злоупотреба на средства и манипулација со административни процеси - ја поткопува довербата во институциите, ги загрозува човековите права, го намалува квалитетот на услугите и го ослабува демократското управување. Тој ја нагласува важноста на робусните институционални рамки и културата на интегритет, земајќи ги предвид специфичните ранливости како што се ограничените ресурси и послабите механизми за надзор во рамките на локалните и регионалните тела. Развиена заедно со фокусот на следење на поднационалните власти од страна на Групата на држави против корупција на Советот на Европа (GRECO), Листата за проверка обезбедува практични критериуми за самооценување за локалните и регионалните власти во области како што се стратегиите против корупцијата, стандардите на однесување, управувањето со судир на интереси. Конгресот нагласи дека систематското користење на Листата за проверка од страна на локалните и регионалните власти треба да ја зајакне одговорноста, да ја зголеми транспарентноста и да го поттикне етичкото водство на локално ниво, со што ќе ја зајакне јавната доверба во демократското управување.
На првиот ден од состанокот на членовите на Конгресот им се обрати и Генералниот секретар на Советот на Европа, господинот Алаин Берсет, кој зборуваше за состојбите во Европа.
Треба да споменеме дека на оваа тродневна сесија се презентираа и ревизиите направени во Албанија и Швајцарија, кои се однесуваат на практицирање на Повелбата за локални и регионални власти во тие земји.
